Każdy fragment odkrytej gleby zostanie zasiedlony. Jeśli nie przez rośliny uprawne, to przez dzikie. Nie wynika to ze „złośliwości natury”, lecz z mechanizmu ekologicznego — przestrzeń i światło nie mogą pozostać niewykorzystane. Dlatego w ogrodzie stale obserwujemy walkę o zasoby. Uprawa roślin jest w istocie zarządzaniem konkurencją biologiczną.
Światło jako główne pole rywalizacji
Najważniejszym czynnikiem nie jest gleba, lecz dostęp do promieniowania. Roślina, która szybciej wytworzy liście, przejmuje energię słoneczną. W cieniu inne gatunki spowalniają fotosyntezę.
Dlatego rośliny dzikie kiełkują błyskawicznie. Ich strategia polega na szybkim opanowaniu przestrzeni. Szybkość wzrostu bywa ważniejsza niż wydajność fotosyntezy.
System korzeniowy i dostęp do wody
Konkurencja odbywa się również pod ziemią. Niektóre gatunki budują długie korzenie palowe, inne gęstą sieć powierzchniową. W efekcie wykorzystują inne warstwy gleby.
Roślina o rozbudowanym systemie korzeniowym pobiera wodę wcześniej i pozostawia mniej dla sąsiadów. Niedobór dla jednej rośliny bywa nadmiarem dla drugiej.
Wpływ gęstości siewu
Gdy rośliny rosną blisko siebie, ograniczają przestrzeń dla konkurencji zewnętrznej. Gdy rosną rzadko, pojawia się miejsce dla innych gatunków. To prosty mechanizm, który tłumaczy, dlaczego pola o równym łanie mają mniej chwastów.
Pustka w przyrodzie nie istnieje — zawsze zostanie wypełniona.
Allelopatia i chemia roślin
Niektóre rośliny wydzielają związki hamujące rozwój innych. To naturalna broń chemiczna. Dzięki niej utrzymują przewagę bez większego wysiłku energetycznego.
Zjawisko to tłumaczy, dlaczego pewne gatunki rzadko rosną obok siebie w naturze.
Stabilność ekosystemu
Najbardziej stabilne środowiska to te, gdzie wiele gatunków równoważy swoje tempo wzrostu. Monokultura jest wydajna krótkoterminowo, lecz niestabilna biologicznie. Różnorodność ogranicza dominację pojedynczego organizmu.